Tội phạm

2016-07-25 20:27:31 GMT+7

Tội phạm là gì? Thế nào là tội nghiêm trọng? thế nào là vô ý phạm tội? ...

Khái niệm thế nào là tội phạm được quy định tại điều 8 Bộ luật hình sự (2015), nguyên văn như sau:

“Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự”.

Như vậy, đặc tính của tội phạm gồm 2 yếu tố: là “hành vi nguy hiểm cho xã hội" và phải “được quy định trong Bộ luật hình sự". Tức là giả sử có người làm một việc gì đó, nhưng nếu trong Bộ luật hình sự không có quy định, thì hành vi đó, dù sai phạm hay nguy hiểm vẫn không thể bị xem là phạm tội.  

Những hành vi tuy có dấu hiệu của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể thì không phải là tội phạm và được xử lý bằng các biện pháp khác.

Một điều cần lưu ý là việc kết luận một người có phạm tội hay không (tức là hành vi của họ có phải là tội phạm hay không), do cơ quan duy nhất là Toà án mới có thẩm quyền, và phải được tiến hành theo đúng thủ tục, trình tự quy định tại Bộ luật tố tụng hình sự.

Phân loại tội phạm

Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội được quy định trong Bộ luật này, tội phạm được phân thành bốn loại sau đây:

1. Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm;

2. Tội phạm nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 03 năm đến 07 năm tù;

3. Tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội rất lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 07 năm đến 15 năm tù;

4. Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 15 năm đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.

Ngoài ra, xét về mặt ý thức chủ quan, hành vi phạm tội được chia thành 2 loại: cố ý và vô ý

Cố ý phạm tội: là phạm tội trong những trường hợp sau đây:

1. Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy ra;

2. Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó có thể xảy ra, tuy không mong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra.

Ví dụ: thấy người bị nạn sắp nguy hiểm đến tính mạng nhưng không cứu, thì có dấu hiệu phạm tội “không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng” - điều 132 Bộ luật hình sự 2015.

Vô ý phạm tội: là phạm tội trong những trường hợp sau đây:

1. Người phạm tội tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được.

Ví dụ: Ông A thấy một con chó chạy dưới đường, đã dùng một hòn đá ném con chó. Lúc này có ông B đi ngang qua bị đá rơi trúng đầu tử vong. Trường hợp này ông A có dấu hiệu phạm tội “vô ý làm chết người" - điều 128 Bộ luật hình sự 2015.

2. Người phạm tội không thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó.

Công ty luật hợp danh Ecolaw giữ bản quyền nội dung trên website này
Trụ sở: 23 Lê Lư, P. Phú Thọ Hoà, Q. Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh
Website: www.ecolaw.vn - Email: ecolaw1@ecolaw.vn