Vụ Uber kiện Cục thuế TPHCM: Khi pháp luật chưa theo kịp thực tiễn

2018-04-01 14:44:41 GMT+7

Khoản tiền thuế mà Cục thuế TPHCM truy thu đối với Uber về bản chất thuộc nghĩa vụ của tài xế Uber (thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập cá nhân) theo quy định của luật thuế hiện hành và hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Ls. Trần Hồng Phong/
Thời báo Kinh tế Sài Gòn

 

Một mẩu quảng cáo của Uber gắn trên kiếng xe chiếu hậu của chủ một xe hơi ở TPHCM 3 năm trước. Ảnh: ĐH.

Uber kiện vì cho rằng mình không có trách nhiệm nộp thay tài xế, nhưng vấn đề quan trọng hơn là cuối cùng ai sẽ là bên sẽ phải bỏ tiền ra để đóng thuế: Uber hay tài xế Uber? Vụ kiện cho thấy pháp luật chưa theo kịp thực tiễn trong thời đại kinh tế 4.0.

Tiền thuế truy thu thuộc nghĩa vụ của tài xế Uber

Qua thông tin trên báo chí, chúng ta được biết đây là một vụ kiện hành chính. Uber kiện Cục thuế TPHCM vì đã ra một quyết định truy thu thuế số tiền khoảng 66,6 tỉ đồng. Số tiền này bao gồm 26,3 tỉ đồng tiền thuế VAT nộp thay cho đối tác là tài xế, 14,6 tỉ đồng thuế thu nhập cá nhân nộp thay; 10,5 tỉ đồng tiền thuế thu nhập doanh nghiệp với nhà thầu nước ngoài; 4,9 tỉ đồng tiền phạt chậm nộp và 10,3 tỉ đồng tiền phạt về hành vi kê khai.

Được biết đây là tổng số tiền thuế cho giai đoạn từ khi Uber B.V hoạt động tại Việt Nam năm 2014 đến thời điểm ra quyết định truy thu tháng 9-2017.

Vụ kiện thể hiện Uber không đồng ý với quyết định của Cục thuế TPHCM khi cho rằng họ không có trách nhiệm đóng thuế thay cho tài xế.

Xét về mặt pháp luật, việc tài xế Uber có nghĩa vụ đóng thuế VAT và thuế thu nhập cá nhân là hoàn toàn hợp lý, phù hợp, thể hiện sự bình đẳng, công bằng trong thu nhập cá nhân.

Tuy nhiên, việc tài xế Uber không/ chưa đóng thuế và khiến Uber bị truy thu đã thể hiện khả năng hợp đồng "hợp tác kinh doanh" (tôi tạm gọi như vậy, vì tài xế không phải là "người lao động" của Uber) giữa hai bên chưa có quy định rõ ràng và cụ thể về nghĩa vụ nộp thuế thu nhập cá nhân của tài xế. Cụ thể là việc đóng thuế như thế nào, ai đóng (tài xế hay Uber)”.

Việc này có thể là do vô ý thiếu sót, nhưng hoàn toàn cũng có thể là chủ ý của Uber, trong giai đoạn cần "khuyến dụ" nhiều người đem xe ô tô cá nhân tham gia vào mô hình kinh doanh của họ.

Nếu không sửa luật, sẽ có nhiều vụ kiện tương tự

Liên quan đến việc truy thu thuế, công văn hướng dẫn số 11828 ngày 24-8-2016 của Bộ tài chính quy trách nhiệm Uber hoặc tổ chức được Uber uỷ quyền "có trách nhiệm kê khai, nộp thuế thay cho cá nhân (tài xế Uber) và cung cấp thông tin cho cơ quan thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế".

Hướng dẫn của Bộ Tài chính là phù hợp và cũng không có gì mới nếu so sánh với các trường hợp thông thường. Chẳng hạn khi người lao động làm việc tại doanh nghiệp, hay cộng tác viên viên viết báo, thì công ty và tòa soạn báo đều phải kê khai, giữ lại và đóng thay khoản thuế thu nhập cá nhân.

Tuy nhiên, mô hình kinh doanh của Uber là rất mới mẻ. Tài xế không phải là người lao động của Uber. Về bản chất, có thể xem là cách kinh doanh có phần giống mô hình hợp tác xã. Tài xế đưa chiếc xe ô tô của mình vào tham gia kinh doanh vận tải hành khách và ăn chia theo doanh thu. Mỗi bên hưởng một tỷ lệ nhất định.

Mặt khác, cũng tại công văn 11828 Bộ Tài chính quy định: "Cá nhân kinh doanh vận tải (tài xế Uber) có nghĩa vụ lập hóa đơn cho khách hàng (hành khách) theo quy định của pháp luật về hóa đơn. Doanh thu tính thuế được ghi nhận trên hóa đơn là cước vận chuyển thực tế do khách hàng thanh toán sau mỗi chuyến đi". Điều này được hiểu là tài xế xe Uber phải in hoá đơn giao cho hành khách. Đồng thời phải lưu thông tin trong hệ thống tại xe, để kê khai và đóng thuế. Nhưng rõ ràng việc này hiện nay các tài xế vẫn chưa thực hiện. Và có lẽ cũng chưa được ai hướng dẫn, kiểm tra về việc này.

Hiện tại, toàn bộ thông tin về doanh thu, khách hàng của tài xế Uber đều do Uber nắm giữ và có đầy đủ. Do vậy, nếu Uber có thiện chí hợp tác giải quyết là ổn thoả! Nhưng khi đó lại có thể phát sinh tranh chấp giữa tài xế Uber và chính Uber. Có thể tài xế sẽ không đồng ý đóng thuế thu nhập cá nhân mà cho rằng đây là nghĩa vụ thuộc Uber. Chính tình tiết này cho thấy nếu không hòa giải được thì rất có thể đại diện của các tài xế Uber cũng sẽ được tòa triệu tập tham gia vào vụ án với vai trò là "người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan".

Qua sự việc này, làm tôi nhớ đến những tòa chung cư Phú Mỹ Hưng ở quận 7, TPHCM. Trước đây cũng từng có chuyện tranh cãi về tiền thuế sử dụng đất. Khi cơ quan thuế thu, phía chủ đầu tư thì nói đây là trách nhiệm của người mua nhà. Người mua nhà thì lại nói đây là trách nhiệm của chủ đầu tư, vì khi mua không hề nói.

Trong vụ kiện của Uber, tôi không bình bàn khả năng bên nào thắng kiện hay kết quả giải quyết vụ án sẽ ra sao. Tuy nhiên có thể thấy một khi pháp luật chưa theo kịp thực tiễn, thì vẫn có thể bị các doanh nghiệp, cá nhân "vận dụng" để lách luật, hưởng lợi.

Đã đến lúc Chính phủ cần nghiên cứu, đưa ra những quy định cụ thể, chặt chẽ đối với loại hình kinh doanh như Uber, Grab... Trong đó có quy định về trách nhiệm và phương thức đóng thuế của các bên liên quan. Thế giới đã và đang bước vào thời kỳ kinh tế 4.0, sử dụng công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo... Việt Nam không thể đứng ngoài và chậm trễ.

......

* Bài gốc trên báo: Thời báo kinh tế Sài Gòn:
Vụ Uber kiện Cục thuế TPHCM: Khi pháp luật chưa theo kịp thực tiễn
 


 
CÔNG TY LUẬT ECOLAW
Trụ sở: 23 Lê Lư, P. Phú Thọ Hoà, Q. Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh
Website: www.ecolaw.vn - Email: ecolaw1@ecolaw.vn